Çocuk alerji ve astım

Çocukluk Döneminde Alerjik Hastalıklar Nasıl Ortaya Çıkar?

Normalde bağışıklık sistemi enfeksiyon ile mücadele eder. Eğer çocuğunuzun alerjisi varsa bağışıklık sistemi normalde zararsız olan hayvan tüyü, polen, ev tozu, küf mantarları, böcek ısırıkları, besin ve ilaçlara reaksiyon verir. Bu reaksiyonlar sonucunda ise astım, alerjik nezle, ürtiker, egzama veya anafilaksi (ciddi alerjik reaksiyon) ortaya çıkabilir. 

Çocukluk Döneminde Alerjik Hastalıkların Tanısının Konulması Neden Önemlidir?

Çocukluk döneminde sık görülen astım, alerjik nezle, besin alerjisi, egzama gibi alerjinin neden olabileceği hastalıklarda tanı yöntemleri ile alerjenlerin ortaya çıkarılması tedavi açısından çok önemlidir. Bu şekilde çocuğun hangi alerjenle duyarlı olduğunun tespit edilmesi alerjenden kaçınılmasıyla hastalıkların seyrinde düzelme sağlarken aynı zamanda immünoterapi ya da alerji aşısı olarak da bilinen tedavi yöntemleriyle daha kalıcı çözümler sağlanmasına imkan verir. Bu alerjenlerin çocukluk döneminde saptanması erişkin yaşa kadar hastalığın uzamasını engeller.

Çocukluk Döneminde Görülen Astımın Özellikleri Nelerdir?

Astım çocukluk döneminde en sık görülen hastalıklarda biridir. Astım akciğerdeki havayollarında (bronşlarda) kızarıklık, şişlik ve duyarlılık görülmesi ile ortaya çıkar. Bu aşırı duyarlı hava yolları soğuk, egzersiz, sigara maruziyeti, özellikle kış döneminde viral enfeksiyonlar, ev tozları, polen ya da hayvan tüyleri ile daha da duyarlı hale gelir. Hava yollarının bu tetikleyicilerle karşılaşması ile etrafındaki kaslar kasılır ve hava yollarının içinde ise şişlik ortaya çıkar. Tüm bunlar bronşlarda daralmaya yol açar. Aynı zamanda balgam üretimi de artabilir. Hava yollarında bu değişiklikler olduğunda çocukta öksürük, nefes darlığı ve hışıltı (daralmış bronşlardaki hava akışı sırasında duyulan ses) görülür. Tetikleyicilere maruz kalınmadığında hava yollarındaki daralma azalır ve geri dönüşümlüdür.

Neden Bazı Çocuklar Astım Olur?

Çocukluk çağı astımının nedenleri tam olarak anlaşılamamakla beraber ailede özellikle anne ya da babada alerjik hastalık ve/veya astım olması, çok erken yaşta geçirilen akciğer enfeksiyonları, sigara ve hava kirliliği çocukluk çağı astımına neden olabilmektedir.

Çocukluk Çağı Astımı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Astım uygun şekilde tedavi edilmez ve neden olan alerjenler ortaya çıkarılmazsa acil servis başvurusu gerektiren nefes darlığının belirgin arttığı astım atağa, hava yollarının kalıcı darlığına, çocuğun düzenli okula gidememesine, yetersiz uyku ve yorgunluğa ve de spor gibi hareketli aktivitelere katılamamasına neden olur.

Çocukluk Döneminde Sık Görülen Astım Dışı Alerjik Hastalıklar Nelerdir?

Çocukluk döneminin diğer sık görülen hastalıkları alerjik nezle, besin alerjisi ve egzama, kurdeşen ve ilaç alerjisidir.

Alerjik Nezle

Alerjik nezle mevsimsel ya da tüm yıl devam eden burun tıkanıklığı, akıntısı, göz ve burun kaşıntısı, gözlerde sulanma ile seyreden bir hastalıktır. Alerjik nezle çocuğun hayat kalitesini bozan, okul başarısını etkileyen ve uyku düzensizliğine yol açan bir hastalıktır. Çocukta var olan astımı kötüleştirir ya da iyi tedavi edilmezse astım gelişmesine neden olur. Genellikle polen, ev tozu, hayvan tüyleri, küf mantarları gibi alerjenler neden olmaktadır. Tanıda deri testleri, gerektiğinde moleküler alerji testleri uygulanır. Tedavide bu alerjenlerden korunma, yakınmaları azaltıcı ve çocuğun hayat kalitesini arttırıcı ilaçlar ve gerektiğinde alerji aşıları uygulanabilir.

Besin Alerjisi ve Egzama

Çocukluk döneminde diğer sık görülen alerjik hastalıklar besin alerjileri ve egzamadır. Besin alerjilerine en sık neden olan gıdalar süt, yumurta, yer fıstığı, fındık, balık, kabuklu deniz ürünleri, buğday ve soyadır. Hastalar alerjik reaksiyona neden olan gıdaya maruz kaldıklarında deride ürtiker(kurdeşen )’den anafilaksi olarak adlandırılan ağır alerjik reaksiyona kadar çok farklı yakınmalar ortaya çıkabilir. Besin alerjileri mevcut astımı daha da  kötüleştirir. Çocuk alerji uzmanı tarafından tüm bu reaksiyonlara neden olabilen besin alerjeninin ortaya çıkartılması ve yerine bu eksikliğin başka besinlerle doldurulduğu diyet verilmesi tedavinin en önemli noktasıdır.

Atopik egzama atopik yürüyüş denilen ve çocukta atopik egzama ile başlayarak alerjik rinit ve astımla devam eden sürecin başlangıcıdır. Atopik egzamada cilt bütünlüğü bozulur ve cilt kolaylıkla nem kaybederek kurur. Ciltteki bu kuruluğa kaşıntı, deri bütünlüğünün bozulması ile enfeksiyon yapan mikropların yerleşmesi ile cilt enfeksiyonu eklenebilir. Deri bütünlüğünün bozulması alerjenlerin deriden kolayca geçmesine de neden olur. Kaşıntı ve kuruluk küçük çocuklarda yüz, dirsekler ve dizlerin arkasında daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde ise diz arkası ve ayak bileğinde sık görülür. Atopik egzama da besin alerjisi de sıklıkla eşlik eder. Egzama tedavisinde cilt kuruluğunu engelleyen ve tedavi eden cilt bakımı çok önemli olmakla birlikte neden olan alerjen diyetten çıkarılmazsa yakınmalar devam eder. Bu konuda mutlaka çocuk alerji uzmanının görüşü alınmalıdır.

Ürtiker ( Kurdeşen )

Ürtiker deriden kabarık ortası soluk kaşıntılı lezyonlardır. Altı haftadan kısa sürenlere akut, 6 haftadan uzun sürenlere kronik ürtiker denir. Derideki mast hücrelerinden histamin salınımına neden olabilen besinler, geçirilmekte olan bazı tip enfeksiyonlar, ilaçlar bu döküntüye neden olabilir. Fiziksel ürtiker denilen diğer bir tipte ise hastanın sıcak, soğuk, basınç, güneş gibi uyaranlarla bu döküntülerin ortaya çıkmasıdır. Ürtiker sıklıkla görülen bir durumdur. Tanıda hastanın belirtilerine göre hangi tipte ürtiker olduğu belirlendikten sonra nedene yönelik alerji testleri uygulanır. Tedavi de sıklıkla anti-histaminik olarak adlandırılan alerjik reaksiyonu azaltıcı ilaçlar kullanılır.

Çocukluk Çağı Alerjik Hastalıklarının Tedavisinde Çocuk Alerji Uzmanları Neden Önemli?

 

  • Çocuk alerji uzmanlarının eğitim ve deneyimleri alerjik hastalıklar konusunda yakınması olan çocuklar üzerinedir. Bu nokta bu çocukları anlamak için çok önemlidir. Alerjik hastalığı olan çocuk sadece kendini çaresiz hissetmekle kalmaz aynı zamanda da erişkinler tarafından sürekli hasta olarak algılanan, yakınmaları sorulan ve hatta sürekli burunları silinen çocuklardır. Çocuk alerji hekimleri bu çocukların durumunu en iyi şekilde anlayarak onlara uygun yaklaşımla şikayetlerini detaylandırır  ve çocuğu rahatlatır.

 

  •  Çocuk alerji hekimlerinin sürekli ilgilendikleri alan alerjik hastalıklar olduğundan bu konudaki en yeni tanı ve tedavi yöntemlerini,  olası tedavi yöntemlerini yakından takip ederek hastalarının tanı ve tedavisinde güncel yöntemler kullanabilirler. Bu yöntemlerle hastalığa neden olan alerjenin ortaya çıkarılması tedavinin en önemli noktasıdır ve bu konuda da en yetkin, testleri yorumlamada en deneyimli kişiler çocuk alerji uzmanlarıdır.

 

  • Çocuk alerji uzmanları alerjik hastalıklar konusundaki deneyimleri ile bu hastalıkların yalnızca fiziksel etkilerini değil psikolojik etkilerini, uyku bozukluklarını, ders başarılarını ve arkadaş ilişkilerine olan etkilerini de dikkatle gözleyerek aileleri ve çocukları bu konuda da desteklerler.

 

  • Çocuk alerji uzmanları astım ve besin alerjisi, kurdeşen, egzama gibi ailenin de tedaviye katılımını gerektiren hastalıklarda deneyim ve donanımları ile gerekli desteği sağlarlar. Astımda hastanın yakınmaları arttığında ne yapmaları gerektiği, astım atak geçirilmemesi için alınacak önlemler ya da besin alerjisinde alerjenden korunmak için gerekli eğitim ve beslenme planı, egzamalı çocuk için uygun cilt bakımı, ya da hayatı tehdit edici alerjik reaksiyonlarda ailenin yaklaşımının nasıl olması gerektiği gibi tedavide çok önemli olan noktalarda detaylı bilgi vererek hastalığın daha iyi gitmesini sağlarlar.

Çocuk Alerji Uzmanlığı İçin Gerekli Eğitim Nedir?

Çocuk Alerji Uzmanlığı 6 yıl süren Tıp Doktorluğu eğitiminden sonra 5 yıl süren  Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanlığından ve ardından  devam eden 3 yıllık eğitim sonunda edinilir. Bu eğitim sırasında astım, alerjik nezle, egzama, besin alerjisi, ürtiker(kurdeşen) gibi hastalıkların tanı, tedavi ve izlemi konusunda bilgi ve deneyim sahibi olunur.